De Costa Smeralda is niet per ongeluk gegroeid. De Architectuurcommissie werd opgericht in 1962, in de beginjaren van het Aga Khan-project, en de Consorzio Costa Smeralda documenteert de oprichtersnamen zelf: Jacques Couëlle, Luigi Vietti, Michele en Giancarlo Busiri Vici, Antonio Simon Mossa, Raymond Martin. Meer dan zestig jaar later beschrijven drie registers uit dat eerste decennium nog steeds het grootste deel van wat zich tussen Porto Cervo en Cala di Volpe bevindt.
Vietti: de mediterrane collage
de stijl van Vietti is de stijl dat de meeste mensen zich voorstellen: witgekalkte volumes onder terracotta daken, bogen, details van jeneverbessenhout, het geheel onregelmatig opgetrokken zodat een enkele villa de indruk geeft van een klein gehucht op een heuvel in plaats van één gebouw. Het Consorzio crediteert Vietti met het Pitrizza-hotel en beschrijft zijn werk als goed gedefinieerde geometrie in dialoog met de natuur - de collage is gecomponeerd, niet nonchalant.
Busiri Vici: witte geometrie
Het tweede stijl is zuiverder: witte kubusvormige volumes, platte vlakken, scherpe lijnen direct tegen het graniet en de zee, zonder de kledij van het gehucht. Het wordt vooral geassocieerd met Michele Busiri Vici, aan wie het Consorzio Hotel Romazzino en een nauwkeurige studie van de lokale materialen van Gallura dankt. Huizen in deze stijl lezen hedendaags, zelfs als ze tientallen jaren oud zijn.
Couëlle: steen die buigt
De derde is de zeldzaamste en minst conventionele. Jacques Couëlle, een Franse beeldhouwer-architect, bouwde ronde stenen muren en grotachtige interieurs, vormen die de granieten ontsluitingen volgen in plaats van een rechte lijn. Hij ontwierp het hotel Cala di Volpe, later voltooid door zijn zoon Savin, en zijn villa's in Monti Mannu, nu toegewezen aan de gemeente Arzachena, zullen het eerste museum van de Costa Smeralda huisvesten. De eigenschappen van organische steen zijn een klein zwembad, specifiek qua gevoel: stil, koel, ongebruikelijk.
Niets van dit alles is slechts geschiedenis. Giancarlo Busiri Vici zat de commissie voor, en naar zijn mening was de evaluatie ervan verplicht – elk project dat door de commissie werd onderzocht voor de gemeente Arzachena en de hoofdinspecteur van Sassari – en soms strenger dan beide; Zestig jaar later, zo merkt het Consorzio op, worden zijn richtlijnen nog steeds gevolgd en gerespecteerd. Die controle is de reden waarom de kust nog steeds als één plaats wordt gelezen, en daarom moet een zoektocht naar een villa vanuit de stijl beginnen. Advertenties aan deze kust worden beschreven op basis van het aantal slaapkamers, de gastencapaciteit en de afstand tot het water, waarbij de tarieven meestal op aanvraag zijn; het architectuurstijl verschijnt vrijwel nooit als filter. Toch bepaalt het meer van het verblijf dan het aantal slaapkamers – een collagegehucht, een wit geometrisch huis en een stenen interieur van de Couëlle-school zijn drie verschillende vakanties – en weten welke je in gedachten hebt, voordat er een selectie bestaat, is de vraag die de zoektocht het meest verkort.